EU261 vs UK261 vs Türkiye Yolcu Hakları: 2026 Karşılaştırması
EU261, UK261 ve Türkiye’nin SHY-YOLCU düzenlemeleri benzer durumlarda yolcuları korur, ancak birbirlerinin yerine geçmez. Aksayan bir uçuşta uygulanabilecek kurallar; kalkış havalimanına, varış noktasına, uçuşu fiilen gerçekleştiren havayoluna, aksaklık türüne ve nihai varış saatine bağlı olabilir. Bu rehber üç sistemi yan yana karşılaştırır ve Avrupa–Türkiye yolculuklarının neden çoğu zaman rota bazında değerlendirilmesi gerektiğini açıklar.
EU261 vs UK261 vs Türkiye yolcu hakları: hızlı karşılaştırma
Üç sistemin ortak yönleri vardır: uygun durumlarda sabit tazminat söz konusu olabilir, aksaklık sırasında yolcuların bakım veya alternatif güzergâh hakları bulunabilir ve uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolu önemli olabilir. Ancak coğrafi kapsamları ve tazminat para birimleri farklıdır; Türkiye kurallarında Türk ve yabancı hava taşıyıcıları için ayrıca kapsam şartları bulunur.
| Konu | EU261 | UK261 | Türkiye / SHY-YOLCU |
|---|---|---|---|
| Temel coğrafi kapsam | AB havalimanlarından kalkan birçok uçuş; ayrıca AB’ye varan ve AB hava taşıyıcısı tarafından gerçekleştirilen belirli uçuşlar. | Herhangi bir havayoluyla Birleşik Krallık’tan kalkan uçuşlar; Birleşik Krallık veya AB havayollarıyla Birleşik Krallık’a varan belirli uçuşlar; ayrıca Birleşik Krallık taşıyıcısıyla AB’ye varan bazı uçuşlar. | Türkiye’deki havalimanlarına veya bu havalimanlarından uçan Türk hava taşıyıcıları; ayrıca düzenlemedeki şartlara tabi olmak üzere Türkiye’den kalkan uçuşlarda yabancı hava taşıyıcıları. |
| Gecikme tazminatı eşiği | Uygun taleplerde genel olarak nihai varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşılması. | Uygun taleplerde genel olarak varış noktasına 3 saatten fazla gecikmeyle ulaşılması. | Aralık 2024 değişikliğinden bu yana, planlanan nihai varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeye yol açan belirli teknik veya operasyonel gecikmeler tazminat yükümlülüğü doğurabilir. |
| Sabit tazminat | Yaygın tutarlar: €250 / €400 / €600. | Yaygın tutarlar: £220 / £350 / £520’ye kadar. | İç hat: €100 karşılığı; dış hat: €250 / €400 / €600; ödeme düzenlemedeki kurala göre Türk lirasına çevrilir. |
| İptal bildirimi | Bildirim 14 günden az süre önce yapıldıysa, alternatif güzergâh ve istisna şartlarına bağlı olarak tazminat gündeme gelebilir. | Bildirim 14 günden az süre önce yapıldıysa, alternatif uçuşun zamanlaması ve istisnalara bağlı olarak tazminat gündeme gelebilir. | Belirli alternatif güzergâh zamanlaması kriterleriyle benzer bir 14 günlük yapı kullanır. |
| Uçağa kabul edilmeme | İrade dışı uçağa kabul edilmeme; tazminat, geri ödeme/alternatif güzergâh ve yardım haklarını doğurabilir. | Kapsama giren uçuşlarda irade dışı uçağa kabul edilmeme için benzer koruma sağlar. | İrade dışı uçağa kabul edilmeme; tazminatın yanı sıra geri ödeme/alternatif güzergâh ve bakım yükümlülüklerini doğurabilir. |
| Havayolunun kontrolü dışındaki durumlar | Olağanüstü durumlar sabit tazminat hakkını ortadan kaldırabilir; bazı bakım hakları ise devam edebilir. | Aksaklık havayolunun kontrolü dışındaysa tazminat ödenmesi gerekmeyebilir. | Olağanüstü durum / mücbir sebep kavramları, aksaklığın türüne göre tazminatı etkileyebilir. |
EU261 nedir?
EU261, (EC) No 261/2004 sayılı Tüzük etrafında şekillenen Avrupa hava yolcu hakları çerçevesidir. Uçağa kabul edilmeme, iptal ve uzun gecikmeleri kapsar; duruma göre geri ödeme, alternatif güzergâh ve bakım gibi ek haklar da sağlar.
EU261 rota mantığı
EU261, havayolunun merkezinin nerede olduğuna bakılmaksızın AB havalimanlarından kalkan uçuşlara ve AB dışından AB’ye gelen, AB hava taşıyıcısı tarafından gerçekleştirilen belirli uçuşlara uygulanabilir. İzlanda, Norveç ve İsviçre de resmî rehberlerde yansıtılan daha geniş Avrupa yolcu hakları alanına dahildir.
- Yolcunun nihai varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşması uygun durumlarda tazminata yol açabilir.
- İptal tazminatı; bildirimin kalkıştan 14 günden az süre önce yapılıp yapılmadığına ve sunulan alternatif güzergâhın zamanlamasına bağlı olabilir.
- Yolcu rezervasyon, check-in ve seyahat belgesi şartlarını yerine getirmişse irade dışı uçağa kabul edilmeme tazminat ve yardım hakları doğurabilir.
- İlgili hukuki şartlar karşılandığında olağanüstü durumlar sabit tazminat hakkını ortadan kaldırabilir.
Ayrıntılı rehberi okuyun: EU261 Tazminatı.
UK261 nedir?
UK261, Birleşik Krallık hukukunda korunan ve değiştirilmiş hâliyle 261/2004 sayılı Tüzükten türeyen Birleşik Krallık yolcu hakları çerçevesidir. Yapısı EU261’e benzese de coğrafi kapsamı ve tazminat tutarları Birleşik Krallık kurallarına göre belirlenir.
UK261 rota mantığı
Birleşik Krallık Sivil Havacılık Otoritesi rehberine göre Birleşik Krallık kuralları; herhangi bir havayoluyla Birleşik Krallık havalimanından kalkan uçuşları, Birleşik Krallık veya AB havayoluyla Birleşik Krallık’a varan uçuşları ve Birleşik Krallık havayoluyla AB’ye varan uçuşları kapsar.
- Yolcu varış noktasına 3 saatten fazla gecikmeyle ulaşıyorsa ve havayolu sorumluysa gecikme tazminatı uygulanabilir.
- Uçuş mesafesi ve bekleme süresine bağlı olarak bakım hakları tazminat eşiğinden daha erken başlayabilir.
- Havayolu 14 günden az süre önce bildirim yaptıysa, alternatif uçuşun zamanlamasına ve iptal nedenine bağlı olarak tazminat gündeme gelebilir.
- Yaygın sabit tazminat tutarları mesafe ve zamanlamaya göre £220, £350 ve £520’ye kadar olabilir.
Ayrıntılı rehberi okuyun: UK261 Tazminatı. İngiltere–Türkiye rotasına özel bilgi için İngiltere–Türkiye Uçuşları ve UK261 Hakları rehberine bakın.
SHY-YOLCU kapsamında Türkiye’de yolcu hakları nelerdir?
Türkiye’nin yolcu hakları çerçevesi, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU) ile düzenlenir. 261/2004 sayılı Tüzüğe paralel hazırlanmış olsa da kendine özgü hukuki kapsamı ve kuralları vardır. Aralık 2024 değişikliği, planlanan nihai varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeye yol açan belirli teknik ve operasyonel gecikmeler için açık bir tazminat kuralı eklemiştir.
SHY-YOLCU rota mantığı
Yönetmelik; Türkiye’deki havalimanlarına veya bu havalimanlarından tarifeli ve tarifesiz uçuş yapan Türk hava taşıyıcılarını ve yolcunun rezervasyon ile check-in şartlarını yerine getirmesi koşuluyla Türkiye’deki havalimanlarından kalkan uçuşlarda yabancı hava taşıyıcılarını kapsar.
- Tazminat hükmü uygulandığında 8. madde kapsamındaki iç hat tazminatı €100 karşılığıdır.
- Dış hat tazminat tutarları; 1.500 km’ye kadar uçuşlarda €250, 1.500–3.500 km arasındaki uçuşlarda €400 ve 3.500 km üzerindeki uçuşlarda €600’dür.
- Türk lirası ile yapılacak ödemelerde yönetmelik, ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kurunu esas alır.
- İptal, irade dışı uçağa kabul edilmeme, alternatif güzergâh, geri ödeme, bakım ve alt sınıfa yerleştirme hakları ayrıca düzenlenir.
Ayrıntılı rehberi okuyun: Türkiye Uçuş Tazminatı.
Yaygın Avrupa–Türkiye rotalarında hangi kurallar uygulanabilir?
Uçuş yönü önemlidir. Aşağıdaki örnekler başlangıç noktasıdır; nihai uygunluk kararı değildir.
AB → Türkiye
Uçuş AB’den kalktığı için, uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolu Türk olsa bile EU261 uygulanabilir. Örneğin bir AB havalimanından Türkiye’ye yapılan AJet uçuşu, AJet bir AB havayolu olmasa da EU261 kapsamına girebilir. Türkiye’ye uçan Türk hava taşıyıcıları için Türkiye yolcu hakları kuralları da ilgili olabilir. Sistemlerin etkileşimi somut talep için ayrıca değerlendirilmelidir.
Türkiye → AB, AB havayolu ile
Uçuş AB’ye bir AB hava taşıyıcısıyla vardığı için EU261 uygulanabilir. Uçuş Türkiye’deki bir havalimanından kalktığı için SHY-YOLCU da ilgili olabilir.
Türkiye → AB, Türk havayolu ile
Uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolu AB taşıyıcısı olmadığı için doğrudan uçuş genellikle EU261’in AB’ye gelen uçuş kuralının dışında kalır. Bu ayrım AJet yolcuları için özellikle önemlidir: Türkiye’den AB’ye AJet tarafından gerçekleştirilen bir uçuş genel olarak bu EU261 geliş kuralının dışında kalırken, kontrol edilmesi gereken temel yolcu hakları sistemi SHY-YOLCU olabilir.
Birleşik Krallık → Türkiye
Uçuş Birleşik Krallık’tan kalktığı için havayolunun uyruğundan bağımsız olarak UK261 uygulanabilir. Uçuşu bir Türk taşıyıcı gerçekleştiriyorsa Türkiye yolcu hakları kurallarının da değerlendirilmesi gerekebilir.
Türkiye → Birleşik Krallık, BK veya AB havayolu ile
UK261, Birleşik Krallık veya AB havayollarıyla Birleşik Krallık’a yapılan belirli varış uçuşlarına uygulanabilir. Yolculuk Türkiye’den başladığı için SHY-YOLCU da ilgili olabilir.
Türkiye → Birleşik Krallık, Türk havayolu ile
UK261’in Birleşik Krallık’a gelen uçuş kuralı, Türk havayolu tarafından gerçekleştirilen doğrudan Türkiye–Birleşik Krallık uçuşunu genellikle kapsamaz. Türkiye kalkışlı uçuş için temel olarak SHY-YOLCU kontrol edilmelidir.
Özellikle İngiltere ile Türkiye arasındaki uçuşlar için İngiltere–Türkiye Uçuşları ve UK261 Hakları rehberine bakın. Aksaklık yaşadığınız uçuş AJet tarafından gerçekleştirildiyse, EU261, UK261 ve Türkiye yolcu haklarının AJet uçuşlarında nasıl uygulanabileceğini anlatan AJet Tazminat Talebi rehberini inceleyebilirsiniz.
Tazminat tutarları nasıl karşılaştırılır?
Sabit tazminat yalnızca yolcunun bilet için ödediği tutara göre belirlenmez. Mesafe, aksaklık türü, nihai varış zamanı, alternatif güzergâh ve uygulanan sistem tutarı etkileyebilir.
| Mesafe / kategori | EU261 | UK261 | SHY-YOLCU |
|---|---|---|---|
| Kısa mesafe | 1.500 km’ye kadar uygun uçuşlarda €250. | 1.500 km’ye kadar uygun kısa mesafe durumlarında £220. | Dış hat: 1.500 km’ye kadar €250. İç hat: €100 karşılığı. |
| Orta mesafe | 1.500 km üzerindeki uygun AB içi uçuşlarda ve 1.500–3.500 km arasındaki diğer uygun uçuşlarda €400. | 1.500–3.500 km arasındaki uygun durumlarda £350. | Dış hat: 1.500–3.500 km arasında €400. |
| Uzun mesafe | Uygun uzun mesafe yolculuklarda €600’ye kadar; bazı alternatif güzergâh/gecikme durumlarında indirim mümkün olabilir. | Uygun uzun mesafe yolculuklarda £520’ye kadar; bazı durumlarda indirim uygulanabilir. | Dış hat: 3.500 km üzeri €600; belirli alternatif güzergâh durumlarında %50 indirim uygulanabilir. |
Tazminat tutarları için ayrıntılı rehber: Uçuş Tazminatı Tutarları.
Üç sistem gecikme ve iptalleri nasıl ele alıyor?
Uçuş gecikmeleri
EU261 ve UK261’de sabit tazminat açısından nihai varış noktasındaki gecikme büyük önem taşır. Türkiye’de Aralık 2024 SHY-YOLCU değişikliği, belirli teknik veya operasyonel gecikmeleri açıkça nihai varışta 3 saat veya daha fazla gecikme eşiğine bağlamıştır.
Uçuş iptalleri
Üç sistem de geri ödeme veya alternatif güzergâh hakları sağlayabilir. Tazminat; bildirim zamanına, alternatif uçuşun zamanlamasına, iptal nedenine ve bir istisnanın uygulanıp uygulanmadığına bağlı olabilir.
Bekleme sırasında bakım
Yiyecek-içecek, iletişim, otel konaklaması ve ulaşım gibi haklar sabit tazminattan ayrı olabilir. Sabit tazminat ödenmese bile yolcunun bakım hakları bulunabilir.
İlgili Airdelay rehberleri: Uçuş Gecikmesi Tazminatı, Uçuş İptali Tazminatı, ve Varış Gecikmesi ve Kalkış Gecikmesi.
Uçağa kabul edilmeme ve aktarma kaçırma durumlarında ne olur?
İlgili şartlar karşılandığında irade dışı uçağa kabul edilmeme üç sistemde de korunur. Bir menfaat karşılığında koltuğundan gönüllü olarak vazgeçmek, iradesi dışında uçağa kabul edilmemekten farklıdır.
- EU261: iradeleri dışında uçağa kabul edilmeyen kapsamdaki yolcuların tazminat, geri ödeme/alternatif güzergâh ve yardım hakları olabilir.
- UK261: kapsama giren Birleşik Krallık uçuşlarında, yolcuya ilişkin geçerli bir neden yerine fazla rezervasyon gibi nedenlerle uçağa kabul edilmeme durumunda benzer korumalar uygulanır.
- SHY-YOLCU: uçuşu fiilen gerçekleştiren taşıyıcı önce gönüllü aramalıdır; yolcular daha sonra iradeleri dışında uçağa kabul edilmezse tazminat, geri ödeme/alternatif güzergâh ve bakım yükümlülükleri uygulanır.
- Kaçırılan aktarmalar: sonuç; uçuşların tek rezervasyonda olup olmadığına, nihai varış noktasına, aksaklığa hangi segmentin yol açtığına ve yolculuğu hangi hukuki sistemin kapsadığına büyük ölçüde bağlı olabilir.
Bkz.: Uçağa Kabul Edilmeme Tazminatı ve Kaçırılan Aktarma Tazminatı.
Olağanüstü durumlar tazminatı engelleyebilir mi?
Evet; ancak kullanılan ifadeler ve hukuki değerlendirme her sistemde aynı değildir. Şiddetli hava koşulları, hava trafik kontrol kısıtlamaları, güvenlik olayları, doğal afetler ve havayolunun olağan kontrolü dışındaki diğer olaylar sabit tazminatı etkileyebilir. Buna rağmen havayolunun ayrı bakım, alternatif güzergâh veya geri ödeme yükümlülükleri devam edebilir.
Daha fazla bilgi: Olağanüstü Durumlar.
Birden fazla sistem uygulanabilecekse hangi belgeler yardımcı olur?
Rota, uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolu, zamanlama ve aksaklık nedeninin sonradan doğrulanmasını sağlayacak kayıtları saklayın.
- Rezervasyon onayı ve e-bilet
- PNR / rezervasyon kodu
- Uçuş numarası ve seyahat tarihi
- Kalkış, aktarma ve nihai varış havalimanları
- Varsa biniş kartı
- Havayolu e-postaları, SMS mesajları ve uygulama bildirimleri
- İptal bildirimi ve varsa alternatif uçuş ayrıntıları
- Gerçek nihai varış saatini gösteren kanıtlar
- Aksaklık nedenine ilişkin yazılı açıklamalar
- Yemek, otel, kara ulaşımı veya aksaklıkla ilgili diğer masrafların fiş ve faturaları
Tam kontrol listesi: Uçuş Tazminatı Talebi İçin Gerekli Belgeler.
Önce hangi yolcu hakları sisteminin kontrol edileceği nasıl belirlenir?
Dört temel bilgiyle başlayın: kalkış havalimanı, varış noktası, uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolu ve aksaklık türü. Ardından nihai varış gecikmesini ve rezervasyon yapısını değerlendirin.
Önce EU261’i kontrol edin, eğer…
yolculuk AB/AEA yolcu hakları alanından kalkıyorsa veya bu alana dışarıdan bir AB hava taşıyıcısıyla varıyorsa.
Önce UK261’i kontrol edin, eğer…
uçuş Birleşik Krallık’tan kalkıyorsa, Birleşik Krallık’a BK/AB hava taşıyıcısıyla varıyorsa veya Birleşik Krallık taşıyıcısı rota kurallarına giriyorsa.
Önce SHY-YOLCU’yu kontrol edin, eğer…
uçuş Türkiye’deki bir havalimanından kalkıyorsa veya Türk taşıyıcı yönetmelik kapsamındaki bir Türkiye varışlı ya da çıkışlı uçuşu gerçekleştiriyorsa.
İki sistem de ilgili görünüyorsa aynı aksaklık için otomatik olarak iki ayrı tazminat alınabileceğini varsaymayın. Talepler ve tutarlar arasındaki ilişki uygulanabilir kurallar kapsamında değerlendirilmelidir.
Resmî yolcu hakları kaynakları
Bu rehber Ağustos 2026 itibarıyla erişilebilen resmî kaynaklara dayanmaktadır. Yolcu hakları kuralları değişebileceğinden önemli hukuki noktalar güncel düzenleyici kurum veya mevzuat üzerinden kontrol edilmelidir.
- Avrupa Birliği: Hava yolcu hakları
- EUR-Lex: (EC) No 261/2004 sayılı Tüzük
- Avrupa Parlamentosu: 2026 hava yolcu hakları güncellemesi
- Birleşik Krallık Sivil Havacılık Otoritesi: Uçuş gecikmeleri ve iptaller
- Birleşik Krallık mevzuatı: 261/2004 sayılı uyarlanmış Tüzük
- SHGM: Yolcu hakları
- SHGM: SHY-YOLCU Yönetmeliği
EU261 vs UK261 vs Türkiye yolcu hakları SSS
EU261, UK261 ve Türkiye yolcu hakları aynı mı?
AB’den Türkiye’ye uçuşta hangi kurallar uygulanır?
Türkiye’den AB’ye uçuşta hangi kurallar uygulanır?
Birleşik Krallık ile Türkiye arasındaki uçuşta hangi kurallar uygulanır?
Üç sistem de 3 saatlik gecikme eşiği mi kullanıyor?
Her sistemde ne kadar tazminat ödenebilir?
Aynı uçuş için iki sistem kapsamında tazminat alabilir miyim?
EU261 2026’da değişti mi?
EU261, UK261 veya Türkiye yolcu haklarının hangisinin uygulanacağından emin değil misiniz?
Rotanızı, uçuşu fiilen gerçekleştiren havayolunu, uçuş tarihini ve aksaklık ayrıntılarını paylaşın. Airdelay, hangi yolcu hakları sisteminin ilgili olabileceğini ve uçuşunuzun tazminata uygun olup olmadığını kontrol etmenize yardımcı olabilir.
